2 mar 2013

Composición da actual Real Academia Galega ("Colligit. Expurgat. Innovat")

Vicesecretario
Secretario
Presidente
Xosé Luís Méndez Ferrín, presidente de la RAG (AEP/Cabalar)
Tesoureiro
Arquiveiro/
Bibliotecario




  • Vacante a cadeira deixada tras o falecemento de Francisco Fernández del Riego. Foi elixido para cubrila Xosé Fernández Ferreiro.
  • Vacante a cadeira deixada tras o falecemento de Francisco Xavier Río Barja. Foi elixido para cubrila Pegerto Saavedra.
  • Vacante a cadeira deixada tras o falecemento de Xaime Illa Couto. Foi elixida para cubrila Fina Casalderrey.

Real Academia Galega é unha institución científica, creada en 1906, que ten como obxectivo o estudo da cultura galega, e en especial da lingua galega. Elabora as súas normas ortográficas, gramaticais e léxicas, deféndea e promociónaa. Ademais, decide a personalidade literaria á que se lle dedica o Día das Letras Galegas. Os seus membros son personalidades influentes do mundo da cultura galega, relacionados maioritariamente coa lingua. Dende o 23 de xaneiro de 2010 o seu presidente é Xosé Luís Méndez Ferrín, que substitúe a Xosé Ramón Barreiro Fernández.

HISTORIA DA RAG (1906-2013)
O precedente da Real Academia Galega foi a Comisión Xestora para a creación da Academia Galega, promovida por Emilia Pardo Bazán e Ramón Pérez Costales. Montouse sobre a base dunha sociedade, Folklore Gallego, presidida pola escritora.

Curros Enríquez, 
impulsor da RAG.
En 1904 Manuel Murguía publicou un artigo na revista do Gran Hotel de Mondariz no que propugnaba a creación dunha Academia galega. Este artigo espertou interese, e en 1905 constituíuse na Habana a Sociedade Protectora da Academia Gallega, grazas ao impulso de Manuel Curros Enríquez e Xosé Fontenla Leal. En Galiza seguiron esta iniciativa algúns persoeiros que se reunían na Libraría Rexional de Uxío Carré Aldao da Coruña. A Real Academia Galega constituíuse o 30 de setembro de 1906, presidida por Manuel Murguía, e con corenta membros. O acto celebrouse nos locais da Reunión Recreativa e Instructiva de Artesanos, case un ano despois da presentación legal dos seus estatutos. Os obxectivos iniciais eran fundamentalmente lingüísticos e incluían a elaboración dun dicionario e unha gramática, proxectos que demoraron moitos anos.














               Manuel Murguía, 
       Primeiro presidente da RAG.
Durante a presidencia de Murguía (1906-1923) elevouse a figura de Rosalía, comezouse a publicar o Boletín de la Academia Gallega (263 números) e a Academia viuse no medio de polémicas e enfrontamentos debido ao seu carácter galeguista. O segundo presidente, Andrés Martínez Salazar, foino só un ano, xa que morreu inesperadamente. A entidade entrou nun período de inactividade que motivou a fundación do Seminario de Estudos Galegos. O terceiro presidente foi Eladio Rodríguez (1926-1934), e durante este período entraron Castelao e Antón Vilar Ponte. Substituíuno Manuel Lugrís Freire, que houbo de dimitir en 1936 por problemas de saúde. Chegou entón a Guerra Civil española, que fixo silenciar a institución e levouna a unha etapa de semiclandestinidade durante a que foi presidida por Manuel Casás Fernández (1942-1960) e Sebastián Martínez Risco y Macías (1960-1977).
Esta etapa viviuse como un tempo de espera. En 1963 presentou a iniciativa do Día das Letras Galegas que, non moi valorada nun primeiro momento, tornouse especialmente   dinamizadora co transcurso dos anos. Desde as dependencias municipais do Palacio de María Pita, trasladouse á sede actual da rúa Tabernas na Coruña. No 1972 a RAG estandarizou o deseño actual das Armas ou Escudo do Reino de Galicia. Anos máis tarde, a RAG propuxo á Xunta de Galicia de conservar a memoria da antiga bandeira galega dentro da Bandeira de Galicia moderna. O resultado foi a superposición das armas ou escudo galego sobre a bandeira nacional civil, formando a actual bandeira oficial que debe figurar nos actos oficiais do goberno e institucións galegas.
Durante a presidencia de Domingo García-Sabell (1977-1997), produciuse o acordo co Instituto da Lingua Galega sobre as Normas Ortográficas e Morfolóxicas do Idioma Galego (1982). A Real Academia foi recoñecida como referencia na Lei de normalización lingüística. Creáronse un Seminario de Lexicografía, que elaborou o seu primeiro dicionario monolingüe, e o Seminario de Sociolingüística, que realizou o Mapa Sociolingüístico de Galicia.
Coa presidencia de Francisco Fernández del Riego (1997-2001) abriuse a institución, namentres que coa de Xosé Ramón Barreiro Fernández déuselle un pulo á informatización dos fondos documentais que se foran adquirindo e en 2003 revisáronse as Normas ortográficas e morfolóxicas.
En 2006 foi galardoada co Premio Fernández Latorre.
En maio de 2009, en vésperas do Día das Letras Galegas, a Academia publicou un manifesto en prol da lingua galega, para facer fronte á campaña de desprestixio orquestrada por unha parte dos grupos políticos e unha minoría social con escaso apoio en Galiza mais con medios importantes no Estado español. Neste manifesto reivindicou a necesidade dun uso simétrico do bilingüismo e mais unha presenza digna do galego en ámbitos nos que ten dificultades para se facer un oco, como a Xustiza ou o ensino. 

O 16 de xaneiro de 2010 a Academia emitiu un informe negativo das Bases para o decreto do plurilingüismo no ensino non universitario de Galicia coas que o PPdeG pretendía derrogar o decreto aprobado polo anterior goberno (formado polo PSdeGe BNG). O informe aprobouse por unanimidade e aclamación.

Análise académica das Bases para o decreto do plurilingüismo no ensino non universitario de Galicia  > AQUÍ

26 feb 2013

Méndez Ferrín dimite como presidente da RAG


Carta de despedida de Méndez Ferrín

Á Comisión executiva e membros numerarios e correspondentes da Real Academia Galega:

Mediante este escrito renuncio á presidencia da Real Academia Galega e no mesmo acto renunciarei á condición de membro numerario da institución. Doulles as grazas e un abrazo a todos os membros da Executiva porque á súa intelixencia, superior cultura e desinteresada entrega son debidas as obras, éxitos e conquistas que acadou e coñeceu a Academia no período inconcluso que termina coa redacción da presente carta. De modo especial quero destacar a dedicación sacrificada e lúcida do Secretario.

Á maioría dos académicos e académicas quérolles significar os meus sentimentos fraternais e o meu agradecemento polo seu labor ilusionado, a súa lealdade institucional e cooperación eficiente.

Non obstante, outros académicos e académicas, unidos a persoas externas, fixéronme sentir que eu non teño sitio na Academia. Beizón tamén a estes e estas porque os seus esforzos, finalmente coroados por un éxito completo, tiveron a virtude de me facer ver a tempo onde debo estar e onde non debo estar nos poucos días que me resten de vida.

Viva e floreza a Academia Galega!
Viva Galicia ceibe!

CONTO

Era Galicia un puro val ou oco
de densidade verde e fume morno.
Era Galicia a chaira máis espida,
inerte néboa sobre illó de lodo.

Era Galicia esguío vento agudo
encrequenando en si tódalas cousas.
Era Galicia un arbre lentamente
ensumíndose un pouco cada hora.

Era Galicia cen avós de terra
sen vengar, mudos ecos que nos moven.
Era Galicia un mar perfectamente
denso, sen luz e con sabor a homes.

Era Galicia a patria do traballo
de nunca terminar, pola boroa.
Era Galicia un home sen cabeza.
Era unha vez Galicia, espranza angosta.


( Méndez Ferrín, na Poesía enteira de Heriberto Bens/1980) 


A NOTICIA:
En >  Faro de Vigo
En >  LV (delunsavenres)
En >  Galicia Confidencial
Aquí > Dosier: A etapa de Ferrín na RAG (< culturagalega.org)
Aquí > cartaxeometrica.blogspot.com.es (< Demisión de Ferrín. Recompilación)
Aquí > Por que demitiu Méndez Ferrín como presidente da RAG?  (marlou.blogaliza.org)

24 feb 2013

24 de febreiro, Día de Rosalía de Castro

Rosalía de Castro de Murguía, de solteira, Rosalía de Castro, nada en Santiago de Compostela o 24 de febreiro de 1837 e finada en Padrón o 15 de xullo de 1885, é unha das meirandes escritoras en lingua galega así como tamén unha das principais responsábeis do Rexurdimento literario do século XIX. O 17 de maioDía das Letras Galegas, celébrase co gallo de ser a data de edición da súa obra Cantares gallegos (17 de maio de 1863).
> Rosalía: vida e obra
150 anos de Cantares Gallegos
Escolma de textos
"Rosalía sempre" (nun glog do blog Édelingua)
Prólogos de CANTARES GALLEGOS e FOLLAS NOVAS
Vaite noite...
Vai fuxindo...
Vente aurora...
Vente abrindo...
 
Creación gráfica que procura un xogo de actualización da figura da poeta, 
obra da deseñadora Elba Fernández


A xustiza pola man

Aqués que tén fama de honrados na vila,
Roubáronme tanta brancura que eu tiña;
Botáronme estrume nas galas dun día,
A roupa decote puñéronma en tiras.
Nin pedra deixaron, en donde eu vivira;
Sin lar, sin abrigo, morei nas curtiñas;
Ó raso cas lebres dormín nas campías;

Meus fillos..., ¡meus anxos!..., que tanto eu quería,
¡Morreron, morreron, coa fame que tiñan!
Quedei deshonrada, mucháronme a vida,
Fixéronme un leito de toxos e silvas;
E en tanto, os raposos de sangre maldita
Tranquilos nun leito de rosas dormían.

-Salvádeme ¡ou, xuíces!, berrei..., ¡tolería!
De min se mofaron, vendeume a xustiza.
- Bon Dios, axudaime, berrei, berrei inda...
Tan alto que estaba, bon Dios non me oíra.

18 ene 2013

INTRODUCIÓN XERAL Á LITERATURA GALEGA

                                                  View more presentations or Upload your own.
                        Presentación copiada do excelente Blog de MARLOU en >
               http://marlou-literaturagalega.blogspot.com.es/?zx=651936f12371366b

15 ene 2013

O Complemento Directo e a preposición "a", en galego

Como norma xeral, o complemento directo non leva preposición 'a' en galego. 

Forma correcta: O lobo matou a ovella. 
Forma incorrecta: *O lobo matou á ovella. 

Pero hai casos en que a preposición é necesaria para que o significado da frase quede máis claro. Normalmente, isto ocorre cando o complemento directo ten o trazo de humano. 

Uso obrigatorio da preposición:

 • Cos pronomes persoais tónicos, co pronome de indeterminación un, co pronome todos ou todas referido a persoas, co identificador calquera cando é autónomo e fai referencia ao trazo de humano, na construción un a(o) outro e nas comparacións entre complementos directos:
- Mirouna a ela e marchou. (Distinto de: Mirouna ela e marchou.) 
- Non o queren a un por ser vello. (Distinto de: Non queren un por ser vello.) 
- Vimos a todas camiñando polo campo. 
- Para este posto non van aceptar a calquera. (Distinto de: Para este posto non van aceptar calquera secretaria.) 
- Pasaron a mensaxe uns a outros. (Ou tamén: Pasaron a mensaxe uns aos outros.) 
- Criou tan ben os fillos coma ás fillas.

 • Cos nomes propios de persoas
- Saudou a María na praia / Trouxo a Roi para a casa. 

                  
                FuncióNs SintáCticas 2 Cd Ci Supl from Román Landín
                     
                 Para saber máis de SINTAXE da Lingua Galega >

                  Máis recursos de Román Landín http://cadernodelingua.wordpress.com/


                 
                   
                                                      Sintaxe from begolis

22 dic 2012

Feliz 2013 para tod@s!

1º Premio
PREMIOS DO CONCURSO
TARXETAS DO NADAL – 2012
IES As Mercedes (LUGO)

1º PREMIO > Andrea Álvarez Barro (3º ESO-PDC)
2º PREMIO > María Lage e Cristina López (1º ESO-A)
1º Accésit ESO > Catarina Teixeira Nunes (2º ESO-B)
2º Accésit ESO > Florencia Marín Fernández (2º ESO-A)

19 dic 2012

TEXTOS ARGUMENTATIVOS. (Sociolingüística-Galegofobia)

Unha radiooínte ferrolá chama á Radio Galega para queixarse de que o locutor fale en galego.

A señora Amalia usa argumentos tan razoados como:

- Usted por educación tiene que hablar el idioma que hablo yo, porque yo vivo en Galicia pero no soy gallega.
- O sea que yo, por escuchar la radio gallega, ¿tengo que saber el gallego?
- Yo he hablado con Feijóo, que me lo han presentado alguna vez...
- Es una falta de educación que yo le hable un idioma, que es el español, y usted me hable en gallego.
- Usted qué quiere, ¿tener una audiencia sólo de gallegos?
- Dentro de poco seremos como Cataluña, nos imponen el gallego.
- Yo no soy de izquierdas, por supuesto, soy española, y me gusta hablar el español y que me contesten en español cuando yo lo hablo.
- ¿Y por qué me dice los estatutos, es que vamos a ser aquí ahora como los catalanes?
- No sabemos gallego, no lo hemos estudiado y no tenemos interés.
- Sé el francés y sé el inglés, pero el gallego no me interesa.

O locutor Alberto Freire, do programa nocturno “Pensando en ti” da Radio Galega, cunha paciencia infinda, argumenta moi correcta e axeitadamente.

O sea que yo, por escuchar la radio gallega, ¿tengo que saber el gallego?





Isto aconteceu na emisión do pasado luns, 17 de decembro (Radio á carta da CRTVG > http://www.crtvg.es/rg/a-carta/pensando-en-ti-pensando-en-ti-do-dia-17-12-201...)

13 dic 2012

Novos tempos, novas disciplinas na educación...

"Animus iocandi": un pouco de humor...

RISOTERAPIA > Esta técnica psicoterapéutica pretende producir beneficios mentais e emocionais por medio da risa.  As persoas que utilizan esta técnica aprenden a ter unha mellor visión de si mesmos, do seu contorno e das súas posibilidades. A risa axuda a ter unha mellor calidade de vida, "sendo recomendable rir durante un minuto tres ou catro veces ao día".  (Sigmund Freud)

  
C:/> Uninstall WERT_

As 14 claves da reforma educativa de Wert  

© Goberno de España


O borrador da reforma da lei de Educación presentado polo ministro José Ignacio Wert ás autonomías, e que se desenvolveu sen diálogo nin consenso coa comunidade educativa, provocou innumerables debates sobre o modelo lingüístico. Con todo, este apartado, moi político, eclipsou outros puntos polémicos e transcendentes dunha lexislación que ás veces lembra demasiado o modelo educativo de épocas xa superadas.

Estes son os cambios máis relevantes e polémicos da nova normativa, que suporán un custo de case 60 millóns de euros, de pórse en marcha ...

Nunca choveu que non escampara! (...maloserá)

12 dic 2012

CELSO EMILIO FERREIRO (Celanova, 1912 - Vigo, 1979)

Xaneiro 1972, II. Poema comentado nunha fermosísima presentación en > http://www.anxo.info/lit/celsoemiliomoraima.pp                            


Lingoa proletaria do meu pobo
eu fáloa porque sí, porque me gosta,
porque me peta e quero e dame a gaña
porque me sai de dentro, alá do fondo
dunha tristura aceda que me abrangue
ao ver tantos patufos desleigados,
pequenos mequetrefes sin raíces
que ao pór a garabata xa nan saben
afirmarse no amor dos devanceiros,
falar a fala nai,
a fala dos abós que temos mortos,
e ser, co rostro erguido,
mariñeiros, labregos do lingoaxe,
remo i arado, proa e rella sempre.

Eu fáloa porque sí, porque me gosta
e quero estar cos meus, coa xente miña,
perto dos homes bos que sofren longo
unha historia contada noutra lingoa.

Non falo pra os soberbios,
non falo pra os ruís e poderosos,
non falo pra os finchados,
non falo pra os valeiros,
non falo pra os estúpidos,
que falo pra os que agoantan rexamente
mentiras e inxusticias de cotío;
pra os que súan e choran
un pranto cotidián de volvoretas,
de lume e vento sobre os ollos núos.
Eu non podo arredar as miñas verbas
de tódolos que sofren neste mundo.
E ti vives no mundo, terra miña,
berce da miña estirpe,
Galicia, doce mágoa das Españas,
deitada rente ao mar, ise camiño...

Celso Emilio Ferreiro (1978)

4 dic 2012

Recursos para O NADAL

Cancións, Carta aos Reis, Teatro, Contos, Refráns, Agasallos,
Recursos didácticos, Concursos, O Apalpador, O Nadal de noso, etc. 
Cantos de Reis, Cantos de Nadal, Contos de Nadal, Vilancicos, Teatro Nadal,
Gastronomía, Debuxos Nadal, Carta aos Reis, Rituais, Tradicións, Felicitacións, etc.
( VÍA  >  O RECANTO DE MIK )

28 nov 2012

Hoxe aprendemos galego cunha "nube de palabras", pero botamos en falta unha familia léxica (irregular) e mais un "campo" semántico. Adiviña, adiviñanza: alguén se atreve? É doado...





(Imaxes tiradas de xornais de hoxe)
Por se non o sabías (TIC)

Wordle é coma un xoguete que xera "nubes de palabras" (word clouds) do texto que ti lle proporciones. As nubes dan maior importancia ás palabras que aparecen con máis frecuencia no texto de orixe. Podes axustar as túas nubes con diferentes fontes, deseños e combinacións de cores. As imaxes que fagas con Wordle pódelas utilizar como queiras. Pódelas imprimir ou gardar na galería Wordle para compartir con quen che dea a gana.

Para ir á aplicación > Wordle - Beautiful Word Clouds / http://www.wordle.net/
Alternativa semellente: ABCya.com >  http://www.abcya.com/word_clouds.htm

7 nov 2012

Certame de Tarxetas do Nadal


1) As tarxetas han ser debuxadas ou feitas a man, e nelas deberán figurar mensaxes referidas a estas datas (Nadal e Aninovo) escritas en lingua galega.
2) Os traballos terán que ser inéditos.
3) Valorarase a orixinalidade das mensaxes e do deseño.
4) O tamaño da tarxeta irá desde 21 x 15 centímetros (metade do DIN A4) ata o formato do DIN A4 (no caso de seren traballos de grupo).
5) Pódense entregar na Conserxaría do Centro ou ao profesorado do Departamento de Galego, escribindo o nome e curso-grupo do autor/a na parte posterior da tarxeta ou cartolina.
6) Todas as tarxetas participantes exporanse nunha mostra á entrada do Centro ou no corredor da planta baixa nos días previos ás vacacións de Nadal.
7) O xurado estará composto polo profesorado de Galego, Debuxo, membros do EDLG e Dirección do IES As Mercedes.
8) Concederanse un primeiro e un segundo premios (agasallo e diploma) para os mellores traballos das seguintes categorías:
- ESO.
- BAC/CICLOS FP.
9) O prazo de presentación das tarxetas remata o día 10 de decembro de 2012,
luns, ás 14,10 horas.
10) O veredicto do xurado será inapelable, podendo deixar algún premio deserto se considera que os traballos non acadan unha calidade mínima aceptable.

* O acto de entrega de premios terá lugar o día e hora que se indique cando se faga público o fallo do xurado.

1 nov 2012

Exposición de cabazas no IES o 31 de outubro / Samaín 2012

Concurso de cabazas SAMAÍN-2012 IES As Mercedes on PhotoPeach


Noraboa aos participantes nesta exposición (alumnado e familias) 
polo traballo tan fermoso que fixeron.
Todas merecían algún premio. Grazas e parabens!

31 oct 2012

En memoria de ALAN TURING, precursor da informática moderna.Grazas a el podedes estar lendo hoxe este blog.

Daniel Piso faille unha homenaxe a Alan Turing (1912-1954, precursor da informática moderna e do que neste 2012 celebramos o centenario do seu nacemento.

En Cianuro nas Mazás, o blog de ciencia do xornal Praza pública

Hoxendía podemos disfrutar de todo tipo de computadoras que simplifican moito múltiples tarefas e que xa son omnipresentes nas nosas vidas. Para os máis novos de vós son xa apéndices dos vosos corpos. Cando foi posible comunicar varias delas xurdiu Internet e iso cambiou a nosa vida. Mirade, por exemplo, qué sería do futuro da nosa lingua sen os medios dixitais, coma este. O avance nas ciencias da computación poida que sexa un dos máis grandes logros da Humanidade no pasado século.

Para entendermos ben as cousas cómpre empezar sempre polo principio. Neste caso coñecer os comezos foi un pouco máis difícil. Todos coñecemos a personaxes mediáticos coma Bill Gates ou Steve Jobs que tiveron certa influencia no mundo da computación. Pero en xeral, non é tan coñecido cómo empezou todo realmente. Este descoñecemento ten que ver en parte coa vida de Alan Turing, do que este ano se conmemora o centenario do seu nacemento. Hai dous feitos que marcaron a súa vida: o seu traballo segredo para o goberno Británico durante a Segunda Guerra Mundial e ser homosexual na Inglaterra daquel tempo.

Sí, unha vez máis a Guerra e a violencia contra os diferentes na Europa do Século XX. Boa parte do traballo desta mente privilexiada permaneceu oculto ata a década dos setenta, na que se empezaron a desclasificar os traballos de Turing e os seus colegas para descifraren o sistema encriptado de comunicacións dos nazis (ENIGMA) en Betchley Park. Por outro lado, a presión en contra dos homosexuais acabou illándoo socialmente e provocando o seu declive psíquico e físico tras ser sometido a unha castración química. Turing rematou coa súa vida en 1954 mordendo unha mazá envelenada, disque en lembranza do que para el era un mito, Brancaneves.

Se pescudades na vida deste home atoparedes unha historia, na miña opinión, absolutamente conmovedora. Falamos dunha persoa moi, moi intelixente pero tamén moi inocente. Unha mente lóxica ata o estremo. Por iso foi capaz de ser o primeiro en demostrar que unha máquina podería calcular. En saber que unha máquina podería ser ‘intelixente’. E tamén por iso, non atopaba ningunha razón para que alguén o rexeitase porque el sabía perfectamente que a súa tendencia sexual non tiña nada de malo. Esa certeza fixo que o seu sufrimento e illamento fosen aínda meirandes.

Temos unha débeda con Turing e a memoria do seu legado. Desta volta traemos aquí algúns dos fitos máis importantes da súa carreira científica, pero volveremos sobre a súa historia porque hai moito que dicir e moito que aprender desta vida estragada pola incomprensión.

Tralos seus destacados traballos en matemáticas, como xa dixemos antes, foi escollido polo Goberno do Reino Unido xunto con outros científicos que se adicaron á investigación militar durante a Guerra. Moitos deles foron despois os que alumearon o camiño cara a existencia das computadoras.

Pero, xa en 1936, Turing publicaba un artículo titulado On computable numbers. Por primeira vez, formalizaba o concepto dunha “máquina computadora universal”. Intentaba respostar a unha pregunta que el mesmo plantexaba: “¿Que números poden ser calculados por unha máquina?”. Este texto marcou o comezo dunha carreira entre estados que desenbocaría nunha serie de "trebellos" que hoxe consideramos as primeiras computadoras. A primeira delas foi ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer) da Universidade de Pennsylvania en 1945.

Cando se fabricaban as primeiras máquinas o noso protagonista xa estaba pensando en novos conceptos. Durante unha estancia en Cambridge, entre 1947 e 1948, producía o texto que se considera a orixe do que hoxe coñecemos como Intelixencia Artificial. A pregunta a respostar agora era “Poden as máquinas pensar?”.

Nunca sabemos que outras marabillas nos tería regalado Alan Turing se non fose unha vítima prematura da intolerancia. Grazas a el podedes estar lendo hoxe este blog. Tamén grazas a el soubemos que as máquinas poderían pensar. O que non está tan claro é que os humanos poidamos, ou se o facemos con lóxica, consitencia e claridade. Os que o fan, xa vedes como lles vai.